झुटको गणतन्त्र: नेपालमा सत्ता कसैले चलाउँदैन-झुटले चलाउँछ

झुटको गणतन्त्र: नेपालमा सत्ता कसैले चलाउँदैन-झुटले चलाउँछ

(जब लोकतन्त्र कर्मकाण्ड बन्छ र शासन व्यवस्थापनमा झर्छ)

सुसन भट्टराई काठमाडाैँ, २८ पुष– नेपालमा आज शासन छैन प्रबन्ध छ। लोकतन्त्र छैन अनुष्ठान छ। संविधान छैन आवरण छ। यहाँ सत्ता परिवर्तन हुन्छ, तर संरचना परिवर्तन हुँदैन।

कुर्सी सर्छ, अनुहार फेरिन्छ, तर चरित्र जस्ताको तस्तै रहन्छ। नेपाली राजनीति यस्तो बिन्दुमा आइपुगेको छ जहाँ प्रश्न अब “को शासन गर्छ?” होइन; प्रश्न यो हो—“किन झुटलाई हामीले सामूहिक रूपमा स्वीकार्य बनाइसकेका छौँ?”

हामीलाई राजनीति सम्भवको कला हो भनेर पढाइयो। तर नेपालमा राजनीति अक्षम्यलाई व्यवस्थापन गर्ने संयन्त्र बनेको छ।

यहाँ अपराध लुकाइँदैन; सार्वजनिक रूपमा सामान्यीकरण गरिन्छ। भ्रष्टाचार लज्जा होइन, योग्यताको प्रमाण बन्छ।

कानुन न्यायको औजार होइन; सत्ताको ढाल बन्छ। यो कुनै आकस्मिक पतन होइन-यो योजनाबद्ध, संरचनागत र सचेत रूपमा निर्माण गरिएको नैतिक ध्वंस हो।

प्रचण्ड: क्रान्तिबाट सम्झौतासम्म—जब बलिदान मुद्रा बन्छ

प्रचण्ड कुनै साधारण राजनीतिक पात्र होइनन्; उनी चेतावनी हुन्।

हजारौँ युवाको रगतबाट जन्मिएको क्रान्ति आज सत्ता–सम्झौताका कागजमा साटिएको छ।

हिजो राज्यलाई शोषणको संरचना ठान्ने नेता आज त्यही संरचनाको सबैभन्दा दक्ष व्यवस्थापक बनेका छन्।

क्रान्तिको भाषा अब मूल्य होइन, सुरक्षा कवच बनेको छ।

बलिदान स्मृतिमा थन्किएको छ, तर सत्ता सधैँ चलायमान छ।

क्रान्ति पराजित भएको थिएन-क्रान्ति बेचिएको थियो।

देउवा: जब लोकतन्त्र बाँचिरहन्छ तर चल्दैन

शेरबहादुर देउवा लोकतन्त्रका संरक्षक भनिन्छन्। तर संरक्षक र शव-संरक्षकबीचको रेखा कहिले मेटियो?

उनको नेतृत्वमा लोकतन्त्र सास फेर्छ, तर हिँड्दैन। निर्वाचन हुन्छ, तर विकल्प हुँदैन।

बहस हुन्छ, तर निर्णय हुँदैन। यो लोकतन्त्र होइन-यो यथास्थितिको अन्त्येष्टि हो, जहाँ सबै मौन छन्, किनकि सबै सुरक्षित छन्।

ओली: राष्ट्रवादको आवाज, तर संविधानको मौन हत्या

केपी शर्मा ओलीको राष्ट्रवाद आवाज हो, संरचना होइन। त्यो आवाजले संसद् बन्द गर्‍यो, संस्थालाई डरायो, र आलोचनालाई देशद्रोहको पर्याय बनायो।

जब राष्ट्रवाद प्रश्नमाथि प्रतिबन्ध बन्छ, जब झण्डा कानुनभन्दा माथि राखिन्छ, त्यो राष्ट्रप्रेम होइन-सत्ताको कवच हो।

राष्ट्र बचाउने नाममा संविधान कमजोर पारियो, र इतिहास यस्तो राष्ट्रवादलाई क्षमा गर्दैन।

रवि लामिछाने: आक्रोश सत्ता पुगेपछि जवाफदेही बन्न नसक्दा

रवि लामिछाने पुरानो राजनीतिले जन्माएको आक्रोशको उपज हुन्।

तर आक्रोश सत्तामा पुगेपछि यदि जवाफदेही बन्न सकेन भने, त्यो स्वयं खतरनाक बन्छ।

जब नयाँ नेतृत्वले पनि कानुन असहज हुँदा प्रश्न गर्छ, आरोप लाग्दा ‘षड्यन्त्र’ भन्छ, र संस्थागत जवाफको सट्टा भिडमार्फत सुरक्षा खोज्छ-त्यसपछि नयाँ राजनीति पुरानो अपराधको नयाँ विज्ञापन मात्र बन्छ।

कानुन: अन्धो होइन, निर्देशित

नेपालमा कानुन अन्धो छैन। ऊ आँखामा पट्टी बाँधेर बसेको छैन ।

ऊ कानमा इयरफोन लगाएर बसेको छ। कसलाई देख्ने, कसलाई नदेख्ने-सन्देश आउँछ।

कसको फाइल खुल्ने, कसको हराउने-संकेत आउँछ। न्यायालयदेखि अनुसन्धान निकायसम्म राज्य अब संस्थागत छैन; ऊ अनुशासित मौनमा बाँधिएको छ।

भ्रष्टाचार: अपवाद होइन, शासनको भाषा

नेपालमा भ्रष्टाचार कुनै विचलन होइन। यो शासनको व्याकरण हो।

ठूला काण्डहरू आउँछन्, छलफल हुन्छ, थकान फैलिन्छ, अनि मौन बसिन्छ।

यही मौनतालाई राजनीतिक स्थायित्व भनिन्छ। अपराधलाई सामान्य बनाइएपछि नैतिकता हास्यास्पद बन्छ।

Gen-Z: झुटको इतिहास पढेर हुर्किएको पुस्ता

Gen-Z युद्धका कथा सुनेर होइन, झुटको इतिहास पढेर हुर्किएको पुस्ता हो।

उनीहरू भावनाले होइन, तथ्यले चल्छन्। व्यक्तिलाई होइन, प्रणालीलाई प्रश्न गर्छन्।

उनीहरू सडकमा छन्, किनकि संसद् मौन छ, न्यायालय ढिलो छ, र मिडिया सम्झौतामा छ। यो अराजकता होइन—यो नैतिक आपतकाल हो।

यो विद्रोह के विरुद्ध हो?

यो विद्रोह सत्ता विरुद्ध होइन-झुट विरुद्ध हो। Gen-Z संविधान जलाउन चाहँदैन; उनीहरू संविधानलाई नेताबाट फिर्ता लिन चाहन्छन्।

उनीहरू कानुन तोड्न चाहँदैनन्; उनीहरू कानुनलाई सत्ताको दास बन्न नदिन चाहन्छन्।

यो राजनीति विरुद्धको आन्दोलन होइन-राजनीति नामको धोखाधडी विरुद्धको अस्वीकार हो।

इतिहास मौन हुन्छ, कमजोर हुँदैन

आज सत्ता सुरक्षित देखिन सक्छ। तर इतिहास शान्त हुन्छ, कमजोर हुँदैन।

प्रचण्ड–देउवा–ओली युग नेपाली राजनीतिले नैतिकता गुमाएको समयका रूपमा लेखिनेछ। र यदि नयाँ नेतृत्वले पनि यही बाटो रोज्यो भने, उसको नाम पनि त्यही सूचीमा थपिनेछ।

राजनीति फेरि जनताको हुन चाहन्छ भने, सबैभन्दा पहिले झुटसँग सम्बन्ध तोड्नुपर्छ। त्यसपछि मात्र उपचार सम्भव हुन्छ।

झुटको गणतन्त्र: नेपालमा सत्ता कसैले चलाउँदैन-झुटले चलाउँछ